Wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym a nieważność postępowania. Stanowisko Sądu Apelacyjnego w Krakowie

user_4 https://wnlegal.pl/wp-content/uploads/2020/12/logo.svg

Autor:
wnlegal
biuro@wnlegal.pl

Czy wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym, mimo zgłoszenia przez stronę wniosku o wysłuchanie na rozprawie na podstawie art. 148[1] § 3 k.p.c., zawsze prowadzi do nieważności postępowania? To zagadnienie od dłuższego czasu budzi istotne wątpliwości praktyczne i procesowe.

W ostatnich latach w praktyce orzeczniczej Sądu Okręgowego w Krakowie pojawiały się sytuacje, w których wyroki wydawano na posiedzeniach niejawnych mimo prób zgłaszania przez strony, najczęściej banki, wniosków o przeprowadzenie rozprawy i wysłuchanie strony.

Problem ten stał się na tyle istotny, że Sąd Apelacyjny w Krakowie skierował pytanie prawne do Sąd Najwyższy, a skład trzyosobowy przekazał sprawę do rozpoznania składowi powiększonemu (III CZP 4/25).

Kluczowe pytanie sprowadza się do tego, czy samo niewyznaczenie rozprawy w sytuacji, gdy była ona obligatoryjna, automatycznie prowadzi do nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c., czy też konieczne jest wykazanie realnego wpływu tego uchybienia na możliwość obrony praw strony.

W oczekiwaniu na stanowisko Sądu Najwyższego analogiczna sprawa prowadzona przez WN Legal & Tax trafiła przed Sąd Apelacyjny w Krakowie.

W sprawie powód (bank) wniósł o „wysłuchanie strony powodowej za pośrednictwem pełnomocnika na rozprawie”. Mimo tego sąd pierwszej instancji wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym. W apelacji podniesiono zarzut nieważności postępowania, wskazując na naruszenie art. 148[1] § 1–3 k.p.c. Jednocześnie nie wykazano jednak, w jaki sposób brak rozprawy miał realnie pozbawić stronę możliwości obrony jej praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 k.p.c.

W odpowiedzi na apelację oraz podczas rozprawy apelacyjnej wskazywaliśmy, że nie każde pominięcie rozprawy można automatycznie utożsamiać z nieważnością postępowania. Konieczna jest każdorazowa analiza okoliczności konkretnej sprawy, w tym m.in.:

• czy wniosek o wysłuchanie został skutecznie złożony,
• jaki był rzeczywisty cel tego wniosku,
• czy nie dochodziło do nadużycia prawa procesowego (art. 4[1] k.p.c.),
• a przede wszystkim – czy brak rozprawy rzeczywiście wpłynął na możliwość obrony praw strony.

Sąd Apelacyjny w Krakowie uznał ostatecznie, że w analizowanej sprawie nie doszło do skutecznego złożenia wniosku o wysłuchanie na rozprawie. Jednocześnie sąd wskazał, że nawet przy przyjęciu skuteczności takiego wniosku konieczne byłoby jeszcze wykazanie, w jaki sposób strona została realnie pozbawiona możliwości działania i obrony swoich praw.

Orzeczenie to pokazuje, że zarzut nieważności postępowania oparty na art. 379 pkt 5 k.p.c. wymaga nie tylko wskazania uchybienia proceduralnego, ale także precyzyjnego wykazania jego rzeczywistych konsekwencji procesowych.

Nad sprawą pracowali: Damian Nartowski, Ilona Śmiech, Kamil Komisarczyk, Nina Bohurska oraz Weronika Karasińska.